Wat is de relatie tussen besturing en managementbouwstenen?

We zien dat alle managementbouwstenen op alle besturingsniveaus een rol spelen. Rondom elke bouwsteen spelen op strategisch, tactisch en operationeel verschillende issues of managementthema’s. Neem bijvoorbeeld de bouwsteen ‘mensen’. Op het strategische niveau is bestaat de managementvraag onder andere uit het vaststellen van de benodigde competenties over 3 tot 5 jaar. Op tactisch niveau gaat het om meerjaren personeels– en inzetplanning. De managementvragen op operationeel niveau betreffen onder andere werving & selectie, persoonlijke– en teamontwikkeling en personeelszorg (Arbo).

Elke bal die de manager in de lucht moet houden, heeft dus nog eens drie verschijningsvormen. En het lastige daarvan is dat er zowel een verticale relatie is tussen de bouwstenen van één soort, als wel een horizontale relatie tussen verschillende bouwstenen. Op verticaal niveau moet immers de strategische, tactische en operationele besturing van bijvoorbeeld middelen synchroon lopen. Maar ook op horizontaal niveau is er, bijvoorbeeld op tactisch niveau, permanente afstemming nodig tussen geplande resultaten en benodigde mensen en middelen.

De besturingsmatrix fungeert in dit boek als een soort kompas. Aan de hand van dit frame navigeren we door de belangrijkste managementissues. Voor veel van deze issues bestaan –internationale– referentiemodellen. In onderstaande figuur zijn er een aantal afgebeeld.

Verticaal zijn een aantal belangrijke specifieke aspectgerichte referentiemodellen geplaatst:

Zo wordt het aspectgebied ‘mensen’ op alle besturingsniveaus afgedekt door IiP Investors in People (zie links afgebeeld). Een onderdeel van het aspectgebied ‘middelen’ is informatie en ICT. Op dit terrein is ITIL de wereldstandaard aangevuld met IPW (zie o.a. Quint en ITIL van de CCTA, zie rechts). Het belangrijkste referentiemodel op het aspectgebied ‘structuur’ zijn de ISO9000 standaards en definities voor kwaliteits– en procesmanagement (zie rechtsonder). Voor het laatste aspectgebied ‘ketens’of ‘inkoop’ geldt al jaren ISPL (Information Services Procurement Library) als wereldstandaard (zie linksonder).

Horizontaal zien we de Balanced Scorecard –op het strategische besturingsniveau– en het INK/EFQM–managementmodel dat alle besturingsniveaus omvat. De scope en de meeste uitgangspunten van het besturingsframe en het INK–managementmodel zijn identiek. Het cruciale verschil is dat het besturingsframe a priori uitgaat van een procesgerichte besturing op alle niveaus. EFQM/INK gaat uit van stapsgewijze groei en onderscheid deze toestand pas na fase 2 (voor een nadere analyse van verschillen zie).